Skip to main content

Tag: Vrijheid en Veiligheid

Lerend Netwerk Vrijheid en Veiligheid

Lerend Netwerk Vrijheid en Veiligheid – 2027

Geschreven door Stefanie Zuidberg op . Gepost in Toekomstige thema’s. Geen reacties op Lerend Netwerk Vrijheid en Veiligheid – 2027

Ben jij klaar om de stap te zetten van papieren Wzd-beleid naar échte ruimte om te leven? De protocollen liggen op de plank en de vinkjes staan in het dossier. Maar voelen jouw cliënten zich ook écht vrij? En durven jouw teams de controle los te laten als het spannend wordt?

Veel organisaties merken dat de praktijk van vrijheid en veiligheid veel verder gaat dan de letter van de wet. Dit lerend netwerk is er speciaal voor organisaties die de verplichte instrumenten van de Wzd niet als administratieve last zien, maar deze integraal willen doorvoeren in het DNA van hun cultuur.

Deelname aan dit netwerk levert je de concrete handvatten, praktijkervaringen en methodieken op om de wettelijke Wzd-instrumenten zo te verweven met je dagelijkse werkvloer dat vrijheid weer de onvoorwaardelijke norm wordt.

  • Over het thema

    Van wettelijke plicht naar geleefde cultuur
    Met de komst van de Wet zorg en dwang (Wzd) dienen organisaties een balans te vinden tussen de nodige veiligheid en de vrijheid van de mens. Het naleven van de regelgeving is belangrijk, maar échte vrijheid vraagt om een fundamentele verschuiving van het medisch-juridische model naar een integraal ‘leef-model’.
    Dit netwerk gaat verder waar de wet ophoudt. We onderzoeken hoe we de wettelijke verplichtingen en instrumenten van de Wzd zo inrichten dat ze de leefwereld van de cliënt ondersteunen, in plaats van de systeemwereld te dienen.

    De moed om te schuren
    Het integraal doorvoeren van dit gedachtegoed creëert onvermijdelijk dilemma’s over risico-acceptatie en verantwoordelijkheid. Juist op de plekken waar de wet botst met de dagelijkse praktijk, of waar procedures spanning geven met persoonlijke vrijheid, begint het werkelijke leren. Na afloop bewegen we naar een organisatie waarin vrijheid het onvoorwaardelijke uitgangspunt is en technologie of geslotenheid nooit meer de standaard zijn.

  • Onderwerpen

    We behandelen vraagstukken die de diepte ingaan en de Wzd-instrumenten verweven met de dagelijkse praktijk:

    • Pijler 1: Borging van het gedachtegoed (Van beleid naar gewoonte)
      Hoe zorgen we ervoor dat het Wzd-gedachtegoed blijvend onderdeel wordt van ons dagelijks handelen, ook als de energie van het implementatietraject is weggezakt? Wie pakt het eigenaarschap als de aandacht verslapt
    • Pijler 2: Rechtspositie van cliënten (Van papieren recht naar ingenomen positie)
      De wet geeft een duidelijke rechtspositie, maar hoe help je cliënten en vertegenwoordigers om deze ook werkelijk in te nemen? We doorbreken de valkuil waarin we (onbewust) onze eigen normen of angsten projecteren op de cliënt.
    • Pijler 3: Gesloten op maat (Ruimte en verbinding)
      Vrijheid is het nieuwe normaal. We onderzoeken hoe we de drang naar absolute veiligheid loslaten. Hoe kunnen cultuur, creativiteit en de fysieke omgeving (licht, geluid, looproutes) bijdragen aan een veilige omgeving zónder dwang?

  • Programma

    Om deze omslag integraal te dragen, is de opzet van het netwerk krachtig en flexibel:

    • Eén vaste kartrekker: Volgt de hele leergang en bewaakt de rode draad.
    • Neem de juiste collega’s mee: Per bijeenkomst sluiten 1 of 2 wisselende collega’s aan (zoals de Wzd-functionaris, kwaliteitsmedewerkers, HR of locatiemanagers). 
    • Praktische continuïteit: Door telkens andere disciplines te betrekken, verspreid je de opgedane kennis direct in je organisatie en gaat het net overal intern leven.

    Externe aanjagers
    De externe aanjagers brengen een frisse, onafhankelijke blik mee die de interne ‘organisatieblindheid’ doorbreekt en deelnemers stimuleert om met andere ogen naar bestaande routines te kijken. Door kritische vragen te stellen en scherpe dilemma’s op te werpen, dagen zij de deelnemende professionals en organisaties uit om het gedachtegoed rond vrijheid en veiligheid écht te borgen in het dagelijks handelen.

    De externe aanjagers van dit lerend netwerk zijn Ine Galle en Peter Hoekstra.

    Het traject bestaat uit:

    • 1 digitale startbijeenkomst en 7 fysieke bijeenkomsten.
    • 2 digitale casuïstiekbesprekingen volgens een vaste structuur bij onbegrepen gedrag.
    • Een tussentijdse bestuursbijeenkomst én een slotdiner inclusief bestuurders om de dilemma’s op strategisch niveau te delen.

    Programma
    Voorafgaand aan het lerend netwerk organiseren we een digitale bijeenkomst met alle deelnemers waarin het programma wordt besproken en er ruimte is voor aanvullingen op het programma.

    • Data & locatie

      De fysieke bijeenkomsten (inclusief maaltijd) vinden plaats in de middag op een centrale locatie in Nederland; de kick-off en casuïstiekbesprekingen zijn online.

      Dit zijn de data van de bijeenkomsten:

      Digitale kick-off: maandag 11 januari 2027 15.00 – 16.30 uur
      Bijeenkomst 1: maandag 25 januari 2027 15.00 – 19.00 uur
      Bijeenkomst 2: maandag 8 maart 2027 15.00 – 19.00 uur
      Casuïstiekbespreking 1 (digitaal): maandag 12 april 2027 15.30 – 17.00 uur
      Bijeenkomst 3: maandag 19 aoril 2027 15.00 – 19.00 uur
      Bijeenkomst 4: maandag 31 mei 2027 15.00 – 19.00 uur
      Bestuursbijeenkomst (tussentijds): dinsdag 14 september 2027 vanaf 17.30 uur
      Bijeenkomst 5: maandag 20 september 2027 15.00 – 19.00 uur
      Casuïstiekbespreking 2 (digitaal): maandag 27 september 2027 15.30 – 17.00 uur
      Bijeenkomst 6: maandag 1 november 2027 15.00 – 19.00 uur
      Bijeenkomst 7: maandag 6 december 2027 16.30 – 20.00 uur (slotbijeenkomst, inclusief bestuurders).

      Locatie
      Afhankelijk van waar de deelnemers vandaan komen, wordt een centrale locatie gekozen. Onze vaste locatie is in Hoevelaken, maar daar kan van worden afgeweken.

    • Kosten

      Aan het lerend netwerk kunnen minimaal 6 en maximaal 12 organisaties deelnemen. Per organisatie is er één vaste deelnemer die per bijeenkomst kan worden vergezeld door één of twee collega’s voor wie die specifieke bijeenkomst relevant is. Door te kiezen voor één vaste deelnemer, maar wel meerdere functionarissen bij het lerend netwerk te betrekken kan de beweging Vrijheid en Veiligheid binnen uw organisatie op gang gebracht worden.

      Kosten
      Voor elke organisatie wordt een vast bedrag in rekening gebracht van € 5.200,- exclusief BTW.

      Dit bedrag omvat de volgende kosten:
      Locatiekosten, cateringkosten, begeleidingskosten, uitwerking, kosten van eventuele sprekers, een Waardenladder per organisatie, een kleine maaltijd bij de bijeenkomsten en de kosten van het diner tijdens de slotbijeenkomst.

    • Groepsgrootte

      minimaal 6, maximaal 12 organisaties

    • Startdatum

      11 januari 2027

    • Looptijd

      12 maanden

    • Kosten volledige leergang 1

      € 5.200,- excl. BTW

    Aanmelden

    Meer informatie

    Zoek contact met Peter Hoekstra voor meer informatie over dit lerend netwerk

    Contact

    Lees verder

    De Wzd vraagt om meer dan open deuren

    De Wzd vraagt meer dan open deuren

    Geschreven door Stefanie Zuidberg op . Gepost in Nieuws. Geen reacties op De Wzd vraagt meer dan open deuren

    De Wzd vraagt om meer dan open deuren

    ‘Opendeurenbeleid in de langdurige zorg komt niet van de grond’, kopte de NOS naar aanleiding van een rapport van de IGJ. Daarmee wordt de Wet zorg en dwang (Wzd) echter te simpel neergezet. De wet draait niet (alleen) om open deuren, maar om vrijheid en kwaliteit van leven van de cliënt. Dat maakt het leven van cliënten waardevoller én het werk van zorgprofessionals betekenisvoller.

      De wzd schuurt met de cultuur van veel zorgorganisaties
      De Wzd wil de rechtspositie van kwetsbare cliënten versterken en onvrijwillige zorg minimaliseren. Dat schuurt met de huidige praktijk, waarin veiligheid vaak centraal staat – gedreven door verantwoordelijkheid én angst. Meer vrijheid vraagt dus om een andere manier van denken en werken. Zoals de IGJ stelt: vrijheid en kwaliteit van leven wegen zwaarder dan absolute veiligheid. Dat betekent niet dat alles altijd open moet, maar dat er per cliënt een zorgvuldige afweging wordt gemaakt. De kern ligt in persoonsgerichte zorg, niet in standaardmaatregelen. Dit vraagt vooral om een cultuuromslag, niet om op zichzelf staande oplossingen.

      Van bestuur tot de zorgprofessional
      Die cultuuromslag vraagt inzet op alle niveaus:

      • Bestuurders moeten een visie neerzetten waarin vrijheid, kwaliteit van leven en veiligheid centraal staan. Wilsbekwaamheid is daarin een belangrijk onderwerp; mensen met een verstandelijke beperking of een psychogeriatrische aandoening zijn niet per definitie wilsonbekwaam.
      • Vanuit die visie moeten duidelijke kaders gesteld worden waarbinnen zorgprofessionals de ruimte hebben om zorg op maat te organiseren. Dat kan alleen als zorgprofessionals klanten nog beter leren kennen. Wat vindt de cliënt belangrijk en waardevol? Wat is voor de cliënt een zinvolle dagbesteding? Wat kan de cliënt nog wel en wat niet meer? Op welke passende manier kunnen we het gedrag van de cliënt beïnvloeden om zo risico’s te verkleinen? Welke rol speelt domotica hierin?
      • En minstens zo belangrijk: zorgprofessionals moeten zich gesteund voelen als het niet direct goed gaat of er een incident plaatsvindt. Houd vast aan de visie; gooi het kind niet met het badwater weg.

      ‘Ja, maar familieleden willen dit niet’
      Dit argument kom ik nog vaak tegen in de praktijk. En ja, als het opendeurenbeleid aan familieleden zonder context en puur als een wettelijke verplichting wordt gecommuniceerd, dan begrijp ik die weerstand. In de boodschap zit dan immers de weerstand van de organisatie verpakt.

      Betrek familieleden bij de transitie
      Het kan ook anders. Ik heb de afgelopen maanden voor verschillende zorgorganisaties familieavonden begeleid waarin we het nieuwe beleid op het gebied van vrijheid en veiligheid, waar de Wzd een onderdeel van is, hebben uitgelegd. Wanneer je duidelijk uitlegt wat het doel is van het beleid, toelicht welke keuzes er gemaakt worden en familieleden betrekt bij de afwegingen, dan begrijpen familieleden het veel beter. Natuurlijk vinden familieleden het spannend en willen ze niet dat hun familielid wat overkomt, dat is logisch. Maar ze begrijpen ook dat kwaliteit van leven op gespannen voet staat met alle risico’s uit willen sluiten. Het betrekken en informeren van familieleden bij het nieuwe beleid is dan ook een belangrijke voorwaarde voor het slagen van de cultuuromslag.

      Leer van én met elkaar!
      Alle zorgorganisaties staan voor deze uitdaging en toch leren ze niet of nauwelijks van elkaar constateert het IGJ. Goede voorbeelden zijn er wel degelijk, maar worden niet gedeeld. Door te leren van en met elkaar te leren, kunnen zorgorganisaties sneller en duurzamer stappen de gewenste cultuuromslag realiseren. Dat is precies de reden waarom ik een aantal jaar geleden met ‘lerende netwerken’ gestart ben. Daarin werken zorgprofessionals van verschillende zorgorganisaties gedurende langere tijd samen aan een thema. We begeleiden hen bij het proces en bespreken met elkaar de ervaringen, dilemma’s en bezwaren die ze in dat proces tegenkomen. We kijken wat we ervan kunnen leren en wat mogelijke oplossingen zijn vanuit een duidelijke visie op vrijheid en veiligheid.

      Inzichten en concrete handvatten
      Rianne Spijkers, destijds manager woonzorgcentrum bij Thebe, heeft deelgenomen aan lerend netwerk over vrijheid en veiligheid. Zij geeft aan dat het lerend netwerk haar handvatten en inzichten heeft gegeven waarmee ze hun visie op vrijheid en veiligheid, ingegeven door de geest van de wet, kunnen vertalen naar de praktijk. Carli Remmerde, beleidsadviseur Zorg en Innovatie bij Zorgcentrum de Posten, heeft eenzelfde ervaring. “Vanuit het lerend netwerk heb ik handvatten meegekregen die helpend zijn om het gedachtegoed Vrijheid en Veilgheid nog nadrukkelijker vanuit een gedeelde visie in te steken.”

      Grijp de kans om samen te leren
      Toevallig start er in mei een nieuw lerend netwerk Vrijheid en Veiligheid waarin precies de beschreven transitie besproken en doorlopen wordt. Er is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar, omdat we het lerend netwerk willen toespitsen op de specifiek situatie van de deelnemers.

      Wil je zeker zijn van een plek? Meld je dan uiterlijk 30 april aan.

      Twijfel je nog? Dan kun je, mits er nog plekken beschikbaar zijn, ook eerst deelnemen aan de vrijblijvende online bijeenkomst op 11 mei en daarna beslissen. Stuur dan een mail naar contact@lerend-netwerk.nl om je aan te melden voor de online bijeenkomst. 

      Voor meer informatie en aanmelden: https://lerend-netwerk.nl/themas/toekomstige-themas/vrijheid-en-veiligheid-2/

      Lees verder

      Hoe kom je als zorgorganisatie van gesloten naar open

      Hoe transformeer je als zorgorganisatie van gesloten naar open?

      Geschreven door Stefanie Zuidberg op . Gepost in Nieuws. Geen reacties op Hoe transformeer je als zorgorganisatie van gesloten naar open?

      De meeste zorgorganisaties hebben de verantwoording voor onvrijwillige zorg inmiddels wel geborgd, maar hebben de transformatie naar een open locatie nog niet (adequaat) gerealiseerd.  Hierdoor voldoen deze organisaties niet aan de Wzd en geven ze ook geen invulling aan het gedachtegoed rondom Vrijheid en Veiligheid. In het lerend netwerk Vrijheid en Veiligheid helpen we zorgorganisaties onder meer om de transformatie van gesloten naar open te realiseren. Dit lerend netwerk gaat in november van start. 

      Hoe kom je als zorgorganisatie van gesloten naar open

      Invulling geven aan Vrijheid en Veiligheid
      Om waardengedreven zorg te kunnen bieden waarbij er een goede balans zit tussen de vrijheid en veiligheid van de cliënt is een ver(der)gaande transformatie nodig. Eén waar alle lagen van de organisatie bij betrokken zijn.

      Een dergelijke transformatie roept dus zowel vragen van beleidsmatige aard op, maar ook praktische vragen van de werkvloer. En ook verwanten en andere stakeholders hebben vragen. En dat is heel logisch. Om écht waardengedreven zorg te kunnen bieden moet op alle vragen een passend antwoord gevonden worden. 

        We hebben de afgelopen tijd veel verschillende professionals binnen zorgorganisaties gesproken en allemaal worstelen zij met min of meer dezelfde vragen. Dit zijn een aantal van die vragen.  

        • Hoe formuleer en borg je de visie rondom Vrijheid en Veiligheid en de Wzd?
        • Hoe maak ik zorgteams bewust van onvrijwillige zorg?
        • Hoe weten medewerkers of cliënten wilsbekwaam of wilsonbekwaam ter zake zijn?
        • Hoe beheersen we verwachtingen van naasten en de omgeving op het gebied van veiligheid ?
        • Hoe creëer je een open locatie en wat betekent dit voor ons gebouw c.q. onze gebouwen?
        • Kunnen en mogen we voor specifieke cliënten nog wel een bepaalde mate van geslotenheid aanhouden? En zo ja, hoe dan?
        • Hoe kan technologie ons hierbij ondersteunen?
        • Hoe communiceren we met verschillende stakeholders over deze transformatie?
        • Hoe creëren we we een zinvolle dag voor onze cliënten?

        Leren van elkaars ervaringen
        De transformatie roept dus veel vragen op. Het goede nieuws is dat je de antwoorden niet alleen hoeft te zoeken. Alle zorgorganisaties staan immers voor dezelfde uitdaging. Dan is het wel zo slim om samen op zoek te gaan naar de antwoorden en te leren van elkaars ervaringen en inzichten. In november gaat de volgende editie van het lerend netwerk Vrijheid en Veiligheid van start. In dit lerende netwerk gaan we gedurende een jaar met zorgorganisaties samen op zoek naar de juiste antwoorden. We gaan samen onderzoeken, ontdekken en ervaringsverhalen delen. Om zo samen te komen tot een invulling van de Wzd waarbij niet alleen aan de letter, maar vooral aan de geest van de wet wordt voldaan.

        “Het lerend netwerk biedt mij handvatten en inzichten om onze visie op vrijheid en veiligheid, ingegeven door de geest van de wet, te vertalen naar de praktijk.” 
        Rianne Spijkers, manager woonzorgcentrum bij Thebe, heeft deelgenomen aan een lerend netwerk Vrijheid en Veiligheid.

        Een beperkt aantal plaatsen beschikbaar
        Om een optimale leeromgeving te borgen waar alle deelnemers antwoorden kunnen vinden op hun vragen, is het aantal deelnemers beperkt tot een maximum van 12 zorgorganisaties. Heb je nog nooit van een lerend netwerk gehoord? Dan leggen we je graag uit hoe het werkt. Ben je nieuwsgierig naar het lerend netwerk dat in november van start gaat? Daar kun je hier meer over lezen en je kunt uiteraard altijd contact met ons opnemen voor meer informatie.

        Doen jullie mee?
        Via ons lerend netwerk verkrijgt jouw organisatie de inzichten en handvatten waarmee jullie een betere balans kunnen creëren tussen de veiligheid en de vrijheid van jullie cliënten. En leer je hoe je de transformatie van gesloten naar open op een passende manier kunt inrichten met oog voor alle stakeholders. Reserveer gauw een plek voor jouw organisatie!

        Meld jouw organisatie aan

        Lees verder

        Een ZonMw Parel voor de Waardenladder!

        Een ZonMw Parel voor de Waardenladder!

        Geschreven door Stefanie Zuidberg op . Gepost in Nieuws. Geen reacties op Een ZonMw Parel voor de Waardenladder!

        Op 11 juni is ons project De Waardenladder bekroond met een ZonMw Parel. De ZonMw Parel is een ereprijs voor bijzonder goede projecten van ZonMw. Het project is een voorbeeld voor wat ZonMw wil zien in andere projecten, én een voorbeeld voor waar ZonMw voor staat: een bruikbaar resultaat, een succesvolle samenwerking en maatschappelijke impact. Daar zijn we natuurlijk heel trots op!

        Spelenderwijs nadenken over vrijheid en veiligheid met de Waardenladder
        De Waardenladder helpt zorgteams in de ouderenzorg om in complexe situaties ethisch verantwoorde keuzes te maken over vrijheid en veiligheid. Het is een instrument dat ontwikkeld is met en voor zorgorganisaties. De praktijk vormde het uitgangspunt voor de ontwikkeling van De Waardenladder. Dat heeft geleid tot een heel praktische, toegankelijke en waardevolle tool voor zorgprofessionals, cliënten en naasten en verwanten. Of zoals dr. Dorothea Touwen, mede-ontwikkelaar van de Waardenladder vanuit het LUMC, het zegt: ‘Het leggen van de Waardenladder maakt de zorg beter en zorgvuldiger.’

        Een mooie stimulans om door te gaan
        ‘We zijn natuurlijk ontzettend trots dat we deze erkenning hebben gekregen voor de Waardenladder’, aldus Peter Hoekstra (ontwikkelaar De Waardenladder). ‘We zijn de Waardenladder al aan het doorontwikkelen voor andere doelgroepen, zoals mensen met dementie in de thuissituatie en mensen met NAH. Deze ereprijs is een mooie stimulans om door te gaan. Maar de grootste stimulans is de positieve feedback van zorgorganisaties die de Waardenladder al inzetten. De Waardenladder helpt zorgorganisaties om een betere balans te vinden tussen vrijheid en veiligheid. Het zorgt voor meer vrijheid voor de cliënt en een betere kwaliteit van leven. En daar is het ons om te doen.’

        Lees het hele interview hier