Lerend Netwerk Vrijheid en Veiligheid – 2027

Ben jij klaar om de stap te zetten van papieren Wzd-beleid naar échte ruimte om te leven? De protocollen liggen op de plank en de vinkjes staan in het dossier. Maar voelen jouw cliënten zich ook écht vrij? En durven jouw teams de controle los te laten als het spannend wordt?

Veel organisaties merken dat de praktijk van vrijheid en veiligheid veel verder gaat dan de letter van de wet. Dit lerend netwerk is er speciaal voor organisaties die de verplichte instrumenten van de Wzd niet als administratieve last zien, maar deze integraal willen doorvoeren in het DNA van hun cultuur.

Deelname aan dit netwerk levert je de concrete handvatten, praktijkervaringen en methodieken op om de wettelijke Wzd-instrumenten zo te verweven met je dagelijkse werkvloer dat vrijheid weer de onvoorwaardelijke norm wordt.

Van wettelijke plicht naar geleefde cultuur

Met de komst van de Wet zorg en dwang (Wzd) dienen organisaties een balans te vinden tussen de nodige veiligheid en de vrijheid van de mens. Het naleven van de regelgeving is belangrijk, maar échte vrijheid vraagt om een fundamentele verschuiving van het medisch-juridische model naar een integraal ‘leef-model’.

Dit netwerk gaat verder waar de wet ophoudt. We onderzoeken hoe we de wettelijke verplichtingen en instrumenten van de Wzd zo inrichten dat ze de leefwereld van de cliënt ondersteunen, in plaats van de systeemwereld te dienen.

De moed om te schuren

Het integraal doorvoeren van dit gedachtegoed creëert onvermijdelijk dilemma’s over risico-acceptatie en verantwoordelijkheid. Juist op de plekken waar de wet botst met de dagelijkse praktijk, of waar procedures spanning geven met persoonlijke vrijheid, begint het werkelijke leren. Na afloop bewegen we naar een organisatie waarin vrijheid het onvoorwaardelijke uitgangspunt is en technologie of geslotenheid nooit meer de standaard zijn.
We behandelen vraagstukken die de diepte ingaan en de Wzd-instrumenten verweven met de dagelijkse praktijk:
- Pijler 1: Borging van het gedachtegoed (Van beleid naar gewoonte)
  Hoe zorgen we ervoor dat het Wzd-gedachtegoed blijvend onderdeel wordt van ons dagelijks handelen, ook als de energie van het implementatietraject is weggezakt? Wie pakt het eigenaarschap als de aandacht verslapt
- Pijler 2: Rechtspositie van cliënten (Van papieren recht naar ingenomen positie)
  De wet geeft een duidelijke rechtspositie, maar hoe help je cliënten en vertegenwoordigers om deze ook werkelijk in te nemen? We doorbreken de valkuil waarin we (onbewust) onze eigen normen of angsten projecteren op de cliënt.
- Pijler 3: Gesloten op maat (Ruimte en verbinding)
  Vrijheid is het nieuwe normaal. We onderzoeken hoe we de drang naar absolute veiligheid loslaten. Hoe kunnen cultuur, creativiteit en de fysieke omgeving (licht, geluid, looproutes) bijdragen aan een veilige omgeving zónder dwang?
Om deze omslag integraal te dragen, is de opzet van het netwerk krachtig en flexibel:
- Eén vaste kartrekker: Volgt de hele leergang en bewaakt de rode draad.
- Neem de juiste collega’s mee: Per bijeenkomst sluiten 1 of 2 wisselende collega’s aan (zoals de Wzd-functionaris, kwaliteitsmedewerkers, HR of locatiemanagers).
- Praktische continuïteit: Door telkens andere disciplines te betrekken, verspreid je de opgedane kennis direct in je organisatie en gaat het net overal intern leven.
Externe aanjagers
De externe aanjagers brengen een frisse, onafhankelijke blik mee die de interne ‘organisatieblindheid’ doorbreekt en deelnemers stimuleert om met andere ogen naar bestaande routines te kijken. Door kritische vragen te stellen en scherpe dilemma’s op te werpen, dagen zij de deelnemende professionals en organisaties uit om het gedachtegoed rond vrijheid en veiligheid écht te borgen in het dagelijks handelen.

De externe aanjagers van dit lerend netwerk zijn Ine Galle en Peter Hoekstra.

Het traject bestaat uit:
- 1 digitale startbijeenkomst en 7 fysieke bijeenkomsten.
- 2 digitale casuïstiekbesprekingen volgens een vaste structuur bij onbegrepen gedrag.
- Een tussentijdse bestuursbijeenkomst én een slotdiner inclusief bestuurders om de dilemma’s op strategisch niveau te delen.
Programma
Voorafgaand aan het lerend netwerk organiseren we een digitale bijeenkomst met alle deelnemers waarin het programma wordt besproken en er ruimte is voor aanvullingen op het programma.
Kick-off (digitaal): Kennismaking en verwachtingen

De inhoud: We maken kennis met elkaar, nemen het programma door en stemmen de wederzijdse verwachtingen af. Op basis van deze inbreng schaven we het programma waar nodig nog bij, zodat jouw organisatie er direct het maximale uithaalt.

Bijeenkomst 1: Vrijheid en veiligheid: het vertrekpunt

De inhoud: We creëren een gezamenlijk vertrekpunt. Niet als theoriecursus, maar om scherp te krijgen wat vrijheid en veiligheid binnen de Wzd nu écht voor ons betekenen. Je kijkt kritisch naar je eigen organisatie: waar staan we, welke dilemma’s spelen er en wat blijft nu nog bij louter intentie? Aan het eind formuleert elke organisatie haar eigen onderzoeksvraag voor het komende jaar.

Persoonlijke reflectie: Wat raakt mij hierin persoonlijk? Waar geloof ik in, en waar is mijn professionele reflex (beheersing) stiekem sterker dan mijn visie?

Bijeenkomst 2: Borging van het gedachtegoed (Deel 1) – Van beleid naar gewoonte

De inhoud: Waarom wordt beleid rond vrijheid vaak wel vastgesteld, maar beklijft het niet op de werkvloer? Welke routines houden de oude, vertrouwde ordening in stand? Wat is er in de praktijk écht merkbaar van wat we ooit hebben besloten?

Interactief: We spelen gezamenlijk de Waardenladder om onderliggende waarden en posities rond vrijheid en veiligheid scherp te krijgen en bespreekbaar te maken.

Bijeenkomst 3: Borging van het gedachtegoed (Deel 2) – Van gewoonte naar blijvend eigenaarschap

De inhoud: We bouwen voort op de vorige bijeenkomst. Wie is er binnen jouw organisatie eigenaar van de borging, en hoe richt je dit in als een doorlopend proces in plaats van een afgerond project? Hoe herken je op tijd dat het gedachtegoed wegzakt, voordat je weer helemaal terug bij af bent? Wat doen we structureel om de Wzd levend te houden?

Casuïstiekbespreking 1 (Digitaal)

De inhoud: Een online sessie volgens een vaste, methodische structuur bij onbegrepen gedrag. Iedere organisatie brengt vooraf een eigen, actuele casus in die de gespreksleider voorbereidt.

Bijeenkomst 4: Rechtspositie van cliënten (Deel 1) – Van papieren recht naar werkelijk ingenomen positie

De inhoud: De Wzd geeft cliënten en vertegenwoordigers een sterke rechtspositie, maar hoe bekend en toegankelijk is deze in de praktijk? Hoe zorgen we dat deze positie begrijpelijk wordt? We onderzoeken wie dit beleid uitvoert en hoe we hierover communiceren naar cliënten en naasten.

Bestuursbijeenkomst (Tussentijds, fysiek)

De inhoud: Omdat deze cultuuromslag de héle organisatie raakt, komen de bestuurders tussentijds fysiek samen. Het doel is om de strategische en organisatorische dilemma’s rondom risico-acceptatie en verantwoording in een veilige setting met elkaar te delen.

Bijeenkomst 5: Rechtspositie van cliënten en technologie (Deel 2) – Waar technologie de rechtspositie raakt

De inhoud: Welke technologie (toezicht, sensoring, domotica) zet jouw organisatie op dit moment in, en welke vragen roept dit op? Wanneer ondersteunt technologie de vrijheid, en wanneer wordt het onbewust juist een nieuwe vorm van beperking? Wie beslist hierover en hoe betrekken we de cliënt of vertegenwoordiger hierin?

Casuïstiekbespreking 2 (Digitaal)

De inhoud: Tweede online verdieping op basis van ingebrachte praktijksituaties rondom vrijheidsbeperking en onbegrepen gedrag.

Bijeenkomst 6: Gesloten op maat – Van besloten setting naar ruimte en verbinding

De inhoud: We onderzoeken waarom locaties of afdelingen gesloten zijn en of dat nog wel nodig is. Hoeveel onzekerheid kunnen we als organisatie verdragen als we deuren écht openen? We bespreken hardnekkige dilemma’s uit landelijk onderzoek (zoals de IGJ-verkenning naar open deuren), zoals de persoonlijke verantwoordelijkheid die medewerkers voelen, de invloed van personeelsdruk (vooral in de nacht) en bouwkundige beperkingen. We kijken hoe creativiteit, cultuur en middelen zoals licht, geluid en looproutes kunnen bijdragen aan veiligheid zonder dwang.

Bijeenkomst 7: Slotbijeenkomst – Ophalen, spiegelen en dineren (Inclusief bestuurders)

De inhoud: Dit wordt beslist géén droge reeks presentaties over wat we hebben gedaan. Tijdens een gezamenlijk diner sluiten de bestuurders aan. Deelnemers delen openhartig wat ze hebben geleerd en waar de beweging in de praktijk nog schuurt. We beantwoorden samen de centrale slotvraag: Als dit is wat we nu weten en zien, wat vraagt dat dan morgen van onze organisatie?

Bijeenkomst 8: De slotbijeenkomst

Tijdens de slotbijeenkomst verzamelen we alle opgedane kennis en inzichten en blikken we terug op het proces. We sluiten het lerend netwerk af met een diner.
De fysieke bijeenkomsten (inclusief maaltijd) vinden plaats in de middag op een centrale locatie in Nederland; de kick-off en casuïstiekbesprekingen zijn online.

Dit zijn de data van de bijeenkomsten:

Digitale kick-off: maandag 11 januari 2027 15.00 – 16.30 uur
Bijeenkomst 1: maandag 25 januari 2027 15.00 – 19.00 uur
Bijeenkomst 2: maandag 8 maart 2027 15.00 – 19.00 uur
Casuïstiekbespreking 1 (digitaal): maandag 12 april 2027 15.30 – 17.00 uur
Bijeenkomst 3: maandag 19 aoril 2027 15.00 – 19.00 uur
Bijeenkomst 4: maandag 31 mei 2027 15.00 – 19.00 uur
Bestuursbijeenkomst (tussentijds): dinsdag 14 september 2027 vanaf 17.30 uur
Bijeenkomst 5: maandag 20 september 2027 15.00 – 19.00 uur
Casuïstiekbespreking 2 (digitaal): maandag 27 september 2027 15.30 – 17.00 uur
Bijeenkomst 6: maandag 1 november 2027 15.00 – 19.00 uur
Bijeenkomst 7: maandag 6 december 2027 16.30 – 20.00 uur (slotbijeenkomst, inclusief bestuurders).

Locatie
Afhankelijk van waar de deelnemers vandaan komen, wordt een centrale locatie gekozen. Onze vaste locatie is in Hoevelaken, maar daar kan van worden afgeweken.
Aan het lerend netwerk kunnen minimaal 6 en maximaal 12 organisaties deelnemen. Per organisatie is er één vaste deelnemer die per bijeenkomst kan worden vergezeld door één of twee collega’s voor wie die specifieke bijeenkomst relevant is. Door te kiezen voor één vaste deelnemer, maar wel meerdere functionarissen bij het lerend netwerk te betrekken kan de beweging Vrijheid en Veiligheid binnen uw organisatie op gang gebracht worden.

Kosten
Voor elke organisatie wordt een vast bedrag in rekening gebracht van € 5.200,- exclusief BTW.

Dit bedrag omvat de volgende kosten:
Locatiekosten, cateringkosten, begeleidingskosten, uitwerking, kosten van eventuele sprekers, een Waardenladder per organisatie, een kleine maaltijd bij de bijeenkomsten en de kosten van het diner tijdens de slotbijeenkomst.

Groepsgrootte

minimaal 6, maximaal 12 organisaties
Startdatum

11 januari 2027
Looptijd

12 maanden
Kosten volledige leergang 1

€ 5.200,- excl. BTW

Aanmelden

Meer informatie

Zoek contact met Peter Hoekstra voor meer informatie over dit lerend netwerk

Contact